Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (IFC): Định vị chiến lược và cục diện cạnh tranh mới với Singapore và Hong Kong

Với mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”, trong đó TP.HCM được định vị là cửa ngõ thanh khoản, còn Đà Nẵng đóng vai trò là không gian thử nghiệm đổi mới sáng tạo, Việt Nam đang lựa chọn một chiến lược phát triển khác biệt nhằm từng bước cạnh tranh với các trung tâm tài chính hàng đầu châu Á như Singapore và Hong Kong.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của đề án IFC là nỗ lực tháo gỡ những rào cản thể chế vốn tồn tại trong thời gian dài.

Trong quá khứ, khả năng thu hút dòng vốn quốc tế dài hạn của Việt Nam phần nào bị hạn chế bởi khuôn khổ pháp lý cũng như các quy định về quản lý ngoại hối. Tuy nhiên, việc hình thành
IFC đang cho thấy một mức độ cởi mở chính sách đáng kể, với kỳ vọng tạo ra một môi trường tài chính có tính cạnh tranh quốc tế cao hơn.

Tương tự cách Trung Quốc từng phát triển Thượng Hải và Thâm Quyến thành hai trung tâm tài chính có chức năng bổ trợ lẫn nhau, Việt Nam đang theo đuổi chiến lược hai thành phố, trong đó TP.HCM và Đà Nẵng đảm nhiệm những vai trò khác nhau nhưng cùng đóng góp vào một hệ sinh thái tài chính quốc gia đang hình thành.
1. TP.HCM – cửa ngõ thanh khoản của Việt Nam

Là đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước, TP.HCM được định vị trở thành trung tâm chính cho các hoạt động tài chính chủ đạo của Việt Nam.

Các lĩnh vực phát triển trọng tâm bao gồm thị trường vốn, ngân hàng và giao dịch hàng hóa, với mục tiêu rộng hơn là nâng cao khả năng cung cấp thanh khoản và các dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp Việt Nam cũng như doanh nghiệp trong khu vực Đông Nam Á.

Nếu TP.HCM tập trung vào các hoạt động tài chính cốt lõi và quy mô lớn, thì Đà Nẵng được định vị theo một hướng khác: trở thành một “phòng thí nghiệm cho tương lai”.

Thông qua việc xây dựng Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox), Đà Nẵng được kỳ vọng tạo ra môi trường linh hoạt hơn để thử nghiệm các lĩnh vực tài chính mới nổi như tài sản số, các dịch vụ tài chính dựa trên công nghệ blockchain và tài chính xanh.

Cấu trúc hai mũi nhọn này có thể cho phép Việt Nam đồng thời theo đuổi hai mục tiêu: phát triển chiều sâu của thị trường tài chính và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính, thay vì tập trung tất cả chức năng vào một địa điểm duy nhất.

2. Cạnh tranh cho thế hệ IPO tiếp theo

Việt Nam cũng đang tìm cách nâng cao vị thế trong thị trường phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của khu vực thông qua sự kết hợp giữa cải cách thủ tục và các chính sách ưu đãi thuế.

Mục tiêu chiến lược khá rõ ràng: giữ lại các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng, thay vì để những doanh nghiệp này lựa chọn niêm yết tại Singapore hoặc Hong Kong; đồng thời từng bước tạo điều kiện để Việt Nam có khả năng thu hút cả doanh nghiệp nước ngoài tìm kiếm cơ hội niêm yết.

Một ví dụ đáng chú ý là các cải cách quy định liên quan được kỳ vọng có thể rút ngắn khoảng thời gian từ khi doanh nghiệp được chấp thuận niêm yết đến khi cổ phiếu chính thức được giao dịch từ khoảng 90 ngày xuống còn 30 ngày.

Việc rút ngắn đáng kể quy trình niêm yết có thể giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro về giá phát sinh từ những biến động của thị trường trong thời gian chờ đợi kéo dài.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp công nghệ và công nghệ tài chính (FinTech) – những doanh nghiệp thường coi tốc độ triển khai và hiệu quả thực thi là những yếu tố quan trọng khi lựa chọn thị trường vốn.

Theo những trao đổi của tác giả với các bên tham gia thị trường tài chính tại Việt Nam, các nhà hoạch định chính sách đang tìm cách định vị Việt Nam vào một khoảng trống được cho là đang tồn tại trên thị trường vốn khu vực: nằm giữa mức độ hoạt động tương đối hạn chế của thị trường Catalist tại Singapore và các yêu cầu gia nhập tương đối cao của thị trường GEM tại Hong Kong.

Nếu chiến lược này được triển khai thành công, Việt Nam có thể hình thành một đề xuất giá trị riêng biệt dành cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp tăng trưởng cao đang cân nhắc lựa chọn một thị trường châu Á để niêm yết.

3. Nâng hạng thị trường có thể thúc đẩy dòng vốn quốc tế

Một động lực quan trọng khác là việc Việt Nam được kỳ vọng sẽ được FTSE Russell nâng hạng vào tháng 9/2026.

Theo các ước tính được đề cập trong bài viết gốc, việc nâng hạng có thể tạo ra hơn 7 tỷ USD dòng vốn thụ động, qua đó tạo thêm động lực cho thanh khoản thị trường và gia tăng mức độ tham gia của các nhà đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh đó, sự hình thành của IFC Việt Nam có thể đánh dấu bước khởi đầu của một quá trình tái định hình rộng hơn đối với bản đồ tài chính Đông Nam Á.

Việt Nam vẫn cần thêm thời gian để xây dựng mức độ trưởng thành của thị trường, hoàn thiện cơ sở hạ tầng tài chính cũng như tích lũy kinh nghiệm về hệ thống tư pháp và giải quyết tranh chấp tương đương với các trung tâm tài chính quốc tế đã phát triển lâu đời.

Tuy nhiên, quy mô tham vọng chính sách cũng như các cơ chế ưu đãi mà Việt Nam đang từng bước đưa ra là những yếu tố không nên bị đánh giá thấp.

4. Từ “cứ điểm sản xuất” đến “điểm nút vốn” của khu vực

Năm 2026 có thể trở thành một năm mang tính bước ngoặt đối với thị trường tài chính Việt Nam.

Với kỳ vọng nâng hạng thị trường chứng khoán và việc Trung tâm Tài chính Quốc tế bắt đầu đi vào hoạt động thực tế, Việt Nam đang hướng tới một bước chuyển quan trọng: từ hình ảnh chủ yếu là một “cứ điểm sản xuất” (manufacturing base) sang vai trò ngày càng nổi bật hơn như một “điểm nút vốn” (capital node) trong nền kinh tế khu vực và toàn cầu.

Đối với các nhà đầu tư, đây không chỉ đơn thuần là cơ hội tham gia vào quá trình tăng trưởng của một thị trường mới nổi.

Đó còn là cơ hội để chứng kiến quá trình hình thành của một trung tâm tài chính mới, với tham vọng từng bước thách thức trật tự truyền thống của ngành tài chính châu Á.

Liệu Việt Nam cuối cùng có thể cạnh tranh ngang hàng với Singapore và Hong Kong?

Câu trả lời có thể sẽ được thể hiện rõ nhất qua hướng dịch chuyển của các dòng vốn trong những năm tới – khi các nhà đầu tư quốc tế không còn chỉ hướng về Central của Hong Kong hay Marina Bay của Singapore, mà có thể ngày càng dành nhiều sự chú ý hơn đến bờ sông Sài Gòn.